urlop wychowawczy, wychowawczy a praca, prawo do urlopu
A A A

Gazeta Podatkowa nr 49 (1194) z dnia 18.06.2015

Praktyczne aspekty udzielania urlopu wychowawczego

Urlop wychowawczy jest jednym z uprawnień pracowniczych związanych z rodzicielstwem. Udzielany on jest w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Ustawodawca przyznał pracownikom określoną liczbę miesięcy tego urlopu, ograniczając termin jego wykorzystania wiekiem dziecka. Jednocześnie w okresie wykorzystywania urlopu wychowawczego przewidział ochronę zatrudnienia pracownika.

Prawo do urlopu wychowawczego

Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do tego sześciomiesięcznego okresu pracy wlicza się również poprzednie okresy zatrudnienia (art. 186 § 1 K.p.). Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy i udzielany jest na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 5. roku życia. Wskazany wymiar urlopu przysługuje na każde dziecko odrębnie (przykład).

Urlop wychowawczy może być wykorzystany najwyżej w 5 częściach. Przy czym każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu z przysługującego im pełnego wymiaru. Prawo do tego 1 miesiąca urlopu wychowawczego nie może być przeniesione na drugiego z rodziców bądź opiekunów dziecka.

Rodzice lub opiekunowie dziecka mogą jednocześnie korzystać z urlopu wychowawczego przez okres nieprzekraczający 4 miesięcy (art. 186 § 6 K.p.). Z pozostałej części tego urlopu, jeżeli oboje rodzice są zatrudnieni, może korzystać wyłącznie jedno z nich (art. 1891 K.p.). Przy czym w myśl art. 186 § 5 K.p. skorzystanie z urlopu wychowawczego w wymiarze co najmniej 1 miesiąca oznacza wykorzystanie przez rodzica urlopu przynależnego tylko jemu (tzw. części nieprzenoszalnej).

Kodeks pracy wskazuje też przypadki, w których rodzic dziecka ma prawo do urlopu wychowawczego w pełnym wymiarze 36 miesięcy. Dotyczy to sytuacji, gdy:

  • drugi rodzic nie żyje,
     
  • drugiemu rodzicowi nie przysługuje władza rodzicielska,
     
  • drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu,
     
  • dziecko pozostaje pod opieką jednego opiekuna.

Niezależnie od urlopu wychowawczego omówionego wcześniej, pracownik może też skorzystać z urlopu wychowawczego ze względu na niepełnosprawność dziecka. Jak bowiem stanowi art. 186 § 3 K.p., jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika, niezależnie od urlopu wychowawczego wskazanego w art. 186 § 2 K.p., może być udzielony odrębny urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy. Można go jednak udzielić na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. W przypadku tego urlopu także obowiązuje zasada wyłącznego prawa dla każdego z rodziców do jednego nieprzenoszalnego miesiąca urlopu wychowawczego ze względu na niepełnosprawność dziecka.

Urlop na wniosek

Urlopu wychowawczego udziela się na wniosek pracownika. Zasady jego udzielania określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1139).

Pracownik składa pracodawcy wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego w formie pisemnej na dwa tygodnie przed rozpoczęciem okresu, w którym zamierza korzystać z tego urlopu. Pracodawca udziela urlopu wychowawczego na okres wskazany we wniosku i ma obowiązek uwzględnić taki wniosek złożony w terminie. Jeżeli wniosek zostanie złożony bez zachowania dwutygodniowego terminu, to urlopu udziela się nie później niż z dniem upływu dwóch tygodni od dnia złożenia przez pracownika wniosku (§ 4 rozporządzenia). W przypadku złożenia wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego po dokonaniu czynności prawnej zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę, urlopu udziela się na okres nie dłuższy niż do dnia rozwiązania umowy.

Wniosek o urlop wychowawczy powinien zawierać:

  • datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu,
     
  • okres urlopu, który dotychczas został wykorzystany na dane dziecko,
     
  • liczbę części urlopu wychowawczego, z których dotychczas skorzystano na dane dziecko.

Do wniosku dołącza się pisemne oświadczenie drugiego rodzica - opiekuna dziecka o braku zamiaru korzystania z urlopu we wnioskowanym okresie, a gdy urlop ma być wykorzystywany jednocześnie przez obydwóch rodziców - pisemne oświadczenie o okresie, w którym zamierza on jednocześnie korzystać z tego urlopu. W przypadku urlopu wychowawczego na niepełnosprawne dziecko załącza się orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka. Pisemne oświadczenie nie jest wymagane, gdy drugi rodzic nie jest uprawniony do urlopu wychowawczego z powodów wskazanych w § 2 ust. 3 rozporządzenia.

Przykład

Pracownica w dniu 4 czerwca 2012 r. urodziła pierwsze dziecko, a w dniu 6 grudnia 2014 r. drugie dziecko. Przy czym dotychczas nie korzystała z urlopu wychowawczego na pierwsze dziecko. Planuje wykorzystanie urlopów wychowawczych w następujący sposób.

Na młodsze dziecko pracownica korzysta z urlopów macierzyńskich i rodzicielskiego do 4 grudnia 2015 r. Następnie do 13 stycznia 2016 r. wykorzysta zaległy urlop wypoczynkowy. Od 14 stycznia 2016 r. do 3 czerwca 2017 r. zamierza złożyć wniosek o urlop wychowawczy na starsze dziecko (do czasu ukończenia przez nie 5 lat), a od 4 czerwca 2017 r. do 5 grudnia 2019 r. na młodsze dziecko. Ojciec dzieci nie będzie korzystał z urlopów wychowawczych.

Podany sposób wykorzystania urlopów wychowawczych nie przekracza wymiaru 35 miesięcy na dziecko i nie wykracza poza ukończenie 5 lat przez każde z nich (co nastąpi odpowiednio: 4.06.2017 r. i 6.12.2019 r. o godz. 000). Terminowo złożone wnioski w sprawie tych urlopów będą wiązały pracodawcę.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)

www.UrlopyWychowawcze.pl:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.UrlopyPracownicze.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

listopad 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy
Wszystko o urlopach pracowniczych - wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński, szkoleniowy
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60